Opowieść wigilijna – streszczenie, bohaterowie, motywy
Share
„Opowieść wigilijna” Karola Dickensa to historia londyńskiego skąpca, który w wigilijną noc dostaje szansę na zmianę życia. Przed świętami wiele osób sięga po tę lekturę, więc zebraliśmy w jednym miejscu: krótkie streszczenie w pięciu częściach, bohaterów, motywy, pytania, które często padają na sprawdzianie, i sposób na powtórkę po przeczytaniu.
Nazwy duchów i niektóre słowa różnią się między polskimi przekładami. W tekście trzymamy się przekładu, na którym oparty jest nasz zestaw: Scrooge mówi o świętach „Głupstwo!” (w innych przekładach to słowo brzmi inaczej), a trzeci duch to Duch Przyszłych Wigilii.
Ten materiał nie zastępuje czytania lektury – ma pomóc ugruntować wiedzę po przeczytaniu.
Streszczenie w pięciu częściach
- Część I. Wigilia w Londynie. Marley, wspólnik Scrooge’a, nie żyje od siedmiu lat. Scrooge każe pomocnikowi marznąć przy jednym węgielku, odrzuca życzenia i zaproszenie na obiad od siostrzeńca Freda, a dwóm panom zbierającym datki dla ubogich odpowiada: „Alboż nie ma więzień?”. W nocy w kołatce widzi twarz Marleya. Duch w łańcuchu zapowiada trzy duchy; pierwszy przyjdzie, gdy zegar uderzy pierwszą.
- Część II. Duch Wigilijnej Przeszłości pokazuje samotnego chłopca w szkole i jego siostrę Fanny, która zabiera go do domu, wigilijny bal u dobrego pryncypała Fezziwiga oraz rozstanie z Bellą. Narzeczona zwraca Scrooge’owi słowo, bo w jego sercu jej miejsce zajął „cielec złoty”, czyli pieniądze.
- Część III. Duch Tegorocznego Bożego Narodzenia, wesoły olbrzym w zielonej opończy, prowadzi Scrooge’a do biednych Cratchitów, którzy cieszą się z gęsi i puddingu. Duch pokazuje próżne krzesło i mówi, że jeśli nic się nie zmieni, chory Mały Tim umrze. Potem goście Freda wznoszą toast za zdrowie wuja, a duch odsłania dwoje dzieci: Ciemnotę i Nędzę.
- Część IV. Milczący Duch Przyszłych Wigilii pokazuje śmierć człowieka, po którym nikt nie płacze. Na zaniedbanym grobie Scrooge czyta własne nazwisko i obiecuje poprawę.
- Część V. Rano Scrooge budzi się odmieniony: posyła Cratchitom indyka, składa datek dla ubogich, idzie na obiad do Freda i podwyższa pensję Bobowi. Mały Tim nie umiera, a Scrooge staje się dla niego drugim ojcem.
Bohaterowie
- Ebenezer Scrooge – skąpy i zimny, „samotny jak ostryga”. Nieczuły na biedę, ale zdolny do skruchy. Po nocy z duchami czuje się jak „nowo narodzone dziecko” i staje się hojny.
- Marley – zmarły wspólnik Scrooge’a. Jego łańcuch z kas, kluczy, zamków i ksiąg kupieckich to ostrzeżenie: „Noszę łańcuch, który sobie ukułem za życia”.
- Bob Cratchit – pomocnik Scrooge’a, zarabia piętnaście szylingów tygodniowo. Cierpliwy i pogodny; wznosi nawet toast za zdrowie pana Scrooge’a.
- Mały Tim – chory synek Boba, chodzi o kulach. Dobry i pogodny mimo choroby: „Niech Bóg błogosławi nas wszystkich i każdego z osobna!”.
- Fred – siostrzeniec Scrooge’a, serdeczny i wyrozumiały. Mimo odmowy zaprasza wuja na obiad.
- Fezziwig – dawny pryncypał Scrooge’a, hojny pracodawca, który wydaje wigilijny bal dla pracowników – przeciwieństwo Scrooge’a.
- Trzy duchy – Duch Wigilijnej Przeszłości, Duch Tegorocznego Bożego Narodzenia i Duch Przyszłych Wigilii.
Motywy i problematyka
- Przemiana człowieka – od „Głupstwo!” do radosnego poranka (cz. I i V).
- Pieniądz a szczęście – Bella odchodzi, bo Scrooge kocha pieniądze, a biedni Cratchitowie są szczęśliwi (cz. II, III).
- Bieda i odpowiedzialność za innych – Marley mówi: „Ludzkość powinna była być moim interesem” (cz. I).
- Duch świąt – rodzina, wspólny stół, życzliwość i dzielenie się (cz. III, V).
Pytania, które często padają na sprawdzianie
- Jak zmienia się Scrooge i co go zmienia? Od skąpca do człowieka hojnego; zmieniają go wspomnienia, los Tima i własny grób (cz. II–IV).
- Co pokazał Scrooge’owi każdy z trzech duchów? Przeszłość (cz. II), teraźniejszość (cz. III), przyszłość (cz. IV).
- Jaką rolę pełni Marley? Ostrzega Scrooge’a i zapowiada duchy; jego łańcuch to symbol życia podporządkowanego pieniądzom.
- Dlaczego Bella zrywa z młodym Scrooge’em? Bo jego sercem zawładnęły pieniądze – „cielec złoty”.
- Czy bieda wyklucza szczęście? Rodzina Cratchitów przy świątecznym stole pokazuje, że nie (cz. III).
Jak się uczyć po przeczytaniu
- Ułóż pięć części w kolejności i do każdej dopisz jedno zdanie oraz jednego bohatera.
- Zrób tabelę trzech duchów: kto to, co pokazuje, jak reaguje Scrooge.
- Do charakterystyki Scrooge’a zbierz po dwa przykłady „przed” (cz. I) i „po” (cz. V).
- Cytaty zapisuj razem z numerem części i osobą, która je wypowiada.
- Porozmawiajcie w domu: czy pieniądze mogą dać szczęście? co możemy zrobić dla innych w święta i nie tylko?
Zestaw do powtórki po lekturze

Jeśli wolisz uczyć się z gotowego, uporządkowanego materiału, mamy zestaw „Opowieść wigilijna – fiszki, plansza i ściąga po lekturze (PDF do druku)”. W środku: plansza A3 z całym przebiegiem w 13 zdarzeniach, plakat „Kto jest kim?”, 48 fiszek „Odpytaj mnie” do druku dwustronnego, ściąga na 2 stronach A4 i plansze w wersji A4. Odpowiedzi mają wskazane części książki, więc można je sprawdzić w tekście.
Cena: 29 zł. Przy trzech lekturach w koszyku cena spada do 23 zł za sztukę (rabat naliczany w koszyku).